Wat is vrije of open source software

linux open source advies
Voor veel zzp’ers is het belangrijk om op de kleintjes te letten. Eén van de kostenposten voor een zzp’er is de computer en de software die daarop draait. En juist op dit gebied valt veel te besparen door vrije en open source software te gebruiken. Daarnaast, en in mijn ogen minstens zo belangrijk: deze software wordt door gebruikers onderhouden en ontstijgt de restricties die door commercie en bedrijfsbelangen ontstaan.

MISVERSTAND

Allereerst wil ik een misverstand uit de weg ruimen. Vrije en open source software is niet ondergeschikt aan commerciële software waar het kwaliteit betreft. Ik werk al sinds de jaren negentig met zowel commerciële software als met vrije en open source software en ik heb met beide even veel of even weinig problemen. Recentelijk ben ik op zakelijk gebied zelfs helemaal overgestapt op open source en vrije software en ik merk dat ik zelfs lekkerder achter mijn computer zit dan voorheen.

VRIJHEID

Wat is vrije en open source software? En waarom schrijf ik ‘vrije’ in plaats van ‘gratis’?

De term vrije software is de letterlijke vertaling van ‘free software’ zoals gedefinieerd door de ‘Free Software Foundation‘. Het woord ‘free’ in deze zin heeft alles te maken met vrijheid, niet met de prijs. Vrije software is software die je mag kopiëren en delen. Bovendien ben je vrij om er dingen in aan te passen en vervolgens je eigen versie ervan naar buiten te brengen. Mits je die versie ook ‘free’ houdt.

Open source software heeft grotendeels dezelfde definitie. Ook deze software mag je vrijelijk gebruiken, kopiëren en verspreiden. Een verschil kan zijn dat open source software vaak iets meer gebonden is aan licenties die bepalen wat wel en niet mag. Eén van de regels is bijvoorbeeld dat de bronbestanden altijd beschikbaar moeten zijn zodat anderen er veranderingen in aan kunnen brengen. Maar in de praktijk is er niet zoveel verschil tussen vrije en open source software. Gevoelsmatig kun je zeggen dat vrije software meer een sociaal gebeuren is terwijl open source meer aan de bedrijfsmatige kant zit. Maar beide zijn meestal gratis, altijd vrij te gebruiken en zonder problemen te delen met mensen om je heen.

DE BASIS: HET BESTURINGSSYSTEEM

Laten we beginnen bij de basis. Om een computer iets te kunnen laten doen heb je een besturingssysteem nodig. Het bekendste besturingssysteem is natuurlijk Windows. Veel mensen kennen ook OS X, of tegenwoordig Mac OS Sierra, van Apple. Wat veel mensen niet weten, is dat het meest wijdverbreide besturingssysteem ter wereld Linux is. Dit besturingssysteem is de drijvende kracht achter een veelheid aan apparaten en in afgeleide versies draait het op iedere Android telefoon, vele mediaspelers en andere slimme apparaten (smart devices). Linux is open source software.

Dat is mooi, want Windows en Mac OS kosten geld. Vaak staat het al op je computer als je hem koopt en reageert de verkoper verbaasd als je vraagt wat de computer kost zonder besturingssysteem, maar het kan je toch best wat schelen als je Linux installeert in plaats van het gebruikelijke besturingssysteem. Let op: een leverancier mag geen geld vragen voor de linux distributie maar wel voor de dienst van het erop zetten! Zelf doen kan hier dus geld besparen.

SMAKEN

Er zijn heel veel smaken Linux. Voor elk wat wils en ook voor die oude laptop die in de kast ligt is er een versie te vinden. Ik heb inmiddels twee oude computers weer tot leven geroepen. Ze draaien als een zonnetje op LXLE Linux. En dan blijkt ineens dat we helemaal niet om de paar jaar een nieuwe machine nodig hebben. Die oude laptop van mij doet alles wat ik ermee wil, is veilig en draait de laatste versies van alles wat ik nodig heb onder Linux. Maar als ik op die laptop Windows zou willen installeren zou dat niet eens kunnen. Windows ondersteunt die laptop niet meer.

BOMEN EN BOS

Op de site distrowatch.com kun je een idee krijgen van de enorme hoeveelheid Linux smaken (distributies) die er zijn. Zie je door de bomen het bos niet meer? Dan kan ik je direct helpen. Voor een redelijk moderne computer (zeg tot vijf jaar oud) is Ubuntu of Linux Mint een veilige keus. Deze distributies zijn gebruiksvriendelijk, makkelijk te installeren en ze komen voorgeïnstalleerd met vrijwel alles wat je hartje begeert. Een goede derde is wat mij betreft PCLinuxOS met de MATE desktop.

Voor een oudere computer (met 32 bits processoren) heb ik na veel uitproberen gekozen voor LXLE, maar ook daar zijn meerdere keuzes in. Lubuntu en Puppy Linux zijn bijvoorbeeld ook goede keuzes.

PUT YOUR MONEY…

Nog even een opmerking. Zoals de Amerikanen zeggen: “I put my money where my mouth is.” Oftewel, ik gebruik zelf ook vrije en open source software. Mijn laptop (een bejaarde IBM/Lenovo Thinkpad waar ik nu dit stukje op tik) draait op LXLE Linux en mijn Mac draait zowel Linux Mint als PCLinuxOS als virtual machines. De laatste tijd werk ik vrijwel uitsluitend op deze virtual machines op mijn Mac. Als office pakket gebruik ik LibreOffice en al jaren geen MS Office meer (en bedenk dat een office pakket, met name de tekstverwerker, mijn broodwinning faciliteert). Ook andere software die ik nodig heb zoek ik zoveel mogelijk in de vrije of open source hoek. Het bespaart mij veel geld en in veel gevallen werkt de software zelfs beter dan de commerciële oplossingen.

Alternatieven

Voor meer informatie over alternatieven voor veelgebruikte programma’s kun je dit artikel lezen: henkdekruyff.nl/hdkitadvies/2017/04/01/open-source-alternatieven-voor-veel-gebruikte-applicaties/

Deze tekst is samengesteld uit twee eerder verschenen artikelen van mijn hand. De originele artikelen zijn hier en hier te vinden.